Proeftijd in de horeca: wat zijn je rechten als werknemer?
Start je een nieuwe baan in de horeca of hotellerie? Dan staat er vaak een proeftijd in je contract. In deze periode kunnen jij en je werkgever beoordelen of de functie en samenwerking goed bij jullie passen. Tegelijk kan de proeftijd ook onzekerheid geven: mag een werkgever je zomaar ontslaan, hoe lang mag een proeftijd duren en welke rechten heb je eigenlijk?
In dit artikel leggen we de belangrijkste regels rond de proeftijd in de horeca duidelijk uit. Zo weet je wanneer een proeftijd geldig is, wat je rechten zijn bij ontslag en waar je op moet letten in je contract.
Wanneer mag een proeftijd?
Een proeftijd moet schriftelijk zijn vastgelegd. Meestal staat deze in je arbeidsovereenkomst, maar het kan ook elders zijn vastgelegd, zoals in een personeelshandboek. Het moet voor jou als werknemer wel voldoende kenbaar zijn dat je gebonden bent aan een proeftijd. Staat de proeftijd nergens schriftelijk? Dan heb je geen proeftijd.
Hoe lang mag de proeftijd duren?
De maximale duur van een proeftijd in de horeca hangt af van je contract:
Contract van 6 maanden of korter: geen proeftijd toegestaan.
Contract van meer dan 6 maanden en korter dan 2 jaar: maximaal 1 maand proeftijd.
Contract van 2 jaar of langer of een contract voor onbepaalde tijd: maximaal 2 maanden proeftijd.
Staat er een proeftijd van twee maanden in een contract van één jaar? Dan is het proeftijdbeding ongeldig (nietig).
Let op: de duur van de proeftijd moet voor werkgever en werknemer gelijk zijn. Als dat niet het geval is, dan is het proeftijdbeding ongeldig (nietig).
Ook belangrijk in de horeca: een proeftijd mag meestal alleen in het eerste contract worden opgenomen. Bij een verlenging bij dezelfde werkgever mag in principe geen nieuwe proeftijd worden afgesproken, tenzij de nieuwe functie duidelijk andere vaardigheden of verantwoordelijkheden vraagt.
De cao voor het horeca- en aanverwante bedrijf volgt hierbij de regels uit het Burgerlijk Wetboek: de proeftijd moet schriftelijk zijn vastgelegd en kan bij voortzetting van hetzelfde werk niet opnieuw worden afgesproken.
Wat betekent de proeftijd voor ontslag?
Tijdens een geldige proeftijd mogen zowel jij als je werkgever de arbeidsovereenkomst per direct beëindigen. Dat betekent:
Er geldt geen opzegtermijn;
Er is geen toestemming nodig van UWV of kantonrechter.
De proeftijd geeft dus beide partijen de mogelijkheid om snel te stoppen als het werk of de samenwerking toch niet blijkt te passen.
Wat mag je werkgever wel en niet tijdens de proeftijd?
Tijdens de proeftijd heeft een werkgever meer ruimte om het contract te beëindigen, maar er gelden nog steeds grenzen.
Wat wel mag:
De werkgever mag het contract tijdens een geldige proeftijd direct beëindigen zonder opzegtermijn.
Er is geen dossier of herplaatsingsonderzoek nodig.
Wat ook voor jou geldt:
Ook jij mag zonder opzegtermijn stoppen tijdens de proeftijd.
Recht op een reden van opzegging
Als je werkgever je tijdens de proeftijd ontslaat, kun je vragen om een schriftelijke reden voor het ontslag. De werkgever moet die dan geven.
Dit kan bijvoorbeeld belangrijk zijn wanneer je een uitkering moet aanvragen of als je vermoedt dat het ontslag niet volgens de regels is verlopen.
Discriminatie mag niet
Ook tijdens de proeftijd mag een werkgever je niet ontslaan om discriminerende redenen, zoals:
Zwangerschap
Geslacht
Afkomst
Handicap of chronische ziekte
Het College voor de Rechten van de Mens heeft in verschillende zaken geoordeeld dat een proeftijdontslag niet (mede) gebaseerd mag zijn op bijvoorbeeld zwangerschap.
Wat zijn je rechten als je wordt ontslagen in de proeftijd?
Recht op loon
Word je ontslagen (of neem je zelf ontslag) tijdens de proeftijd? Dan heb je recht op loon over alle uren die je hebt gewerkt.
Opbouw van vakantiedagen
Ook in een kort dienstverband bouw je vakantiedagen op. De opbouw hangt af van het aantal uren dat je werkt.
Zelfs wanneer je maar kort in dienst bent geweest, heb je dus meestal nog een klein saldo aan vakantie-uren.
Transitievergoeding
Een transitievergoeding is een wettelijke vergoeding die je van je werkgever krijgt als je baan eindigt op initiatief van de werkgever. De vergoeding is bedoeld als ondersteuning bij de overgang naar ander werk.
Veel mensen denken dat je tijdens de proeftijd nergens recht op hebt. Dat klopt niet. Sinds 1 januari 2020 heb je namelijk vanaf de eerste werkdag recht op een transitievergoeding wanneer je werkgever het contract beëindigt. Dat geldt dus ook als het ontslag in de proeftijd plaatsvindt.
Omdat het dienstverband in de proeftijd meestal kort is, zal de vergoeding vaak klein zijn. Toch blijft het een wettelijk recht.
Zelf ontslag nemen: let op
Je kunt tijdens de proeftijd ook zelf ontslag nemen zonder opzegtermijn. Dat kan echter gevolgen hebben voor je inkomen daarna.
Wanneer je zelf ontslag neemt, heb je meestal geen recht op een WW-uitkering. Ook krijg je geen transitievergoeding.
Situaties die in de horeca vaak misgaan
Ziek in je proeftijd
Word je ziek tijdens je proeftijd? Dan gelden de volgende regels:
De werkgever kan je nog steeds ontslaan tijdens de proeftijd.
De proeftijd wordt niet verlengd door ziekte.
Als je tijdens ziekte wordt ontslagen, kun je mogelijk recht hebben op een Ziektewet-uitkering. Neem je zelf ontslag terwijl je ziek bent, dan krijg je waarschijnlijk geen Ziektewet-uitkering.
Proefdraaien en proefdiensten
In de horeca komt “proefdraaien” of een proefdienst regelmatig voor. Juridisch kan dit echter risico’s geven.
Volgens Koninklijke Horeca Nederland kan zelfs één uur werken zonder duidelijke afspraak al leiden tot discussie over het bestaan van een arbeidsovereenkomst, mogelijk zelfs zonder proeftijd.
Ook kan een contract voor één dag als proefdag worden gezien als eerste contract in de keten, waardoor bij een vervolgcontract niet zomaar opnieuw een proeftijd mag worden afgesproken.
Zorg daarom dat bij een proefdienst altijd duidelijk is:
Wat voor afspraak er geldt;
Of er een contract is;
Wat je rechten en vergoeding zijn.
Praktische checklist
Twijfel je of je proeftijd klopt? Controleer dan het volgende:
Staat de proeftijd schriftelijk in je arbeidsovereenkomst of ander document?
Past de duur van de proeftijd bij je contract?
Word je ontslagen in de proeftijd:
Vraag om een schriftelijke bevestiging van het ontslag.
Vraag ook om de reden van opzegging.
Denk je dat je proeftijd ongeldig was of dat er sprake is van discriminatie? Wacht niet te lang. In het arbeidsrecht gelden strikte termijnen: voor sommige procedures bij de kantonrechter geldt een termijn van twee maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst.
Kom je er niet uit, vraag dan hulp bij bijvoorbeeld een vakbond, rechtsbijstandverzekeraar, jurist of het Juridisch Loket.
Tot slot
De proeftijd is bedoeld als een moment waarop zowel werknemer als werkgever kunnen beoordelen of er een goede match is. Blijkt het werk in een hotel of restaurant toch niet bij je te passen? Dan kan de proeftijd ook een kans zijn om verder te kijken naar een functie die beter aansluit bij je ervaring en ambities.
Dit artikel is gecontroleerd door:
Sander (A.J.C.) Theunissen
Advocaat Arbeidsrecht (Counsel) - CLINT | Littler
Sander (A.J.C.) Theunissen heeft meer dan vijftien jaar ervaring en is gespecialiseerd in arbeidsrecht en medezeggenschapsrecht. Hij heeft onder andere voor ervaring opgedaan in arbeidsrecht voor de horeca.